Thanh toán LC là gì?
Khái niệm
Thanh toán LC (Letter of Credit - viết tắt là L/C hoặc LC) là một văn bản cam kết, do một ngân hàng phát hành theo yêu cầu của người nhập khẩu. Trong đó, ngân hàng cam kết sẽ trả một số tiền nhất định cho người xuất khẩu, nếu người xuất khẩu xuất trình được một bộ chứng từ LC hợp lệ, đúng thời hạn và đầy đủ những điều khoản đã quy định trong thư tín dụng.
Về bản chất, phương thức thanh toán LC chuyển đổi trách nhiệm thanh toán từ người mua sang ngân hàng. Ngân hàng không kiểm tra hàng hóa mà chỉ kiểm tra chứng từ. Các quy tắc điều chỉnh LC hiện nay chủ yếu tuân thủ theo Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600), do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) cung cấp.
Ưu điểm của thanh toán bằng LC
Thanh toán quốc tế bằng LC mang lại nhiều lợi ích to lớn cho cả hai phía:
1. Đối với bên xuất khẩu (Seller):
- Bảo đảm nhận được tiền hàng từ ngân hàng ngay khi giao hàng và xuất trình bộ chứng từ hợp lệ, bất kể người mua có muốn trả tiền hay không
- Hạn chế rủi ro người mua huỷ đơn hàng đột ngột
- Có thể dùng LC để chiết khấu (vay vốn) tại ngân hàng để phục vụ sản xuất
2. Đối với bên nhập khẩu (Buyer):
- Chỉ phải trả tiền khi người bán đã thực hiện việc giao hàng và cung cấp chứng từ chứng minh điều đó
- Bảo đảm hàng hóa được giao đúng thời hạn (dựa trên Vận đơn)
- Không cần ứng tiền trước cho người bán, giúp tối ưu hóa dòng vốn lưu động
Hạn chế của hình thức thanh toán LC
Mặc dù an toàn nhưng thanh toán LC ngân hàng cũng có những rào cản lớn, cụ thể:
- Chi phí cao: Phí mở LC, phí sửa đổi, phí thông báo và phí thanh toán thường cao hơn nhiều so với thanh toán TT (Telegraphic Transfer)
- Quy trình phức tạp: Đòi hỏi người làm nghề phải có nhiều kiến thức chuyên môn sâu về chứng từ và ngân hàng
- Nguyên tắc độc lập: Ngân hàng chỉ làm việc trên chứng từ. Nếu người bán làm giả bộ chứng từ hoàn hảo, nhưng giao hàng kém chất lượng, ngân hàng vẫn phải thanh toán
Các bên tham gia trong thanh toán LC
Một quy trình thanh toán LC xuất nhập khẩu thông thường có sự tham gia của ít nhất 4 thực thể, bao gồm:
Ngân hàng phát hành LC (Issuing Bank)
Đây là ngân hàng của người nhập khẩu (ngân hàng mở LC). Ngân hàng này chịu trách nhiệm cao nhất trong việc cam kết trả tiền cho người xuất khẩu.
Ngân hàng thông báo LC (Advising Bank)
Thường là ngân hàng đại lý của ngân hàng phát hành tại quốc gia của người xuất khẩu. Nhiệm vụ chính là kiểm tra tính xác thực của thư tín dụng và thông báo cho người xuất khẩu biết.
Ngân hàng thanh toán LC (Reimbursing/Paying Bank)
Là ngân hàng trực tiếp giải ngân tiền cho người thụ hưởng. Trong nhiều trường hợp, ngân hàng phát hành cũng chính là ngân hàng thanh toán.
Người nhập khẩu & người xuất khẩu
- Người nhập khẩu (Applicant/Buyer): Người yêu cầu mở LC và có nghĩa vụ thanh toán cho ngân hàng
- Người xuất khẩu (Beneficiary/Seller): Người thụ hưởng số tiền và có nghĩa vụ giao hàng, lập bộ chứng từ đúng quy định
Các loại LC trong hoạt động thanh toán quốc tế
Dựa vào tính chất và mục đích, các loại LC trong thanh toán quốc tế được chia thành nhiều nhóm:
Phân loại dựa theo tính chất
- LC không hủy ngang (Irrevocable LC): Đây là loại phổ biến nhất. Sau khi mở, không bên nào (kể cả ngân hàng hay người mua) được tự ý sửa đổi hoặc hủy bỏ nếu chưa có sự đồng ý của tất cả các bên
- LC hủy ngang (Revocable LC): Ngân hàng có thể hủy bỏ bất cứ lúc nào mà không cần báo trước. Loại này cực kỳ rủi ro nên hiện nay khá ít dùng
- LC xác nhận (Confirmed LC): Có thêm một ngân hàng thứ ba (thường là ngân hàng lớn toàn cầu) đứng ra bảo đảm thanh toán cùng với ngân hàng phát hành, được dùng khi ngân hàng mở LC có uy tín thấp
- LC không xác nhận (Unconfirmed LC): Chỉ có sự cam kết của ngân hàng phát hành
Phân loại dựa theo mục đích sử dụng
- LC chuyển nhượng (Transferable LC): Cho phép người thụ hưởng thứ nhất chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ quyền nhận tiền cho người thụ hưởng thứ hai (phù hợp cho các đơn vị trung gian/Trading)
- LC giáp lưng (Back-to-Back LC): Một LC mới được mở dựa trên một LC cũ làm tài sản đảm bảo
- LC dự phòng (Standby LC): Đóng vai trò như một bảo lãnh ngân hàng. Tiền chỉ được trả khi người mua vi phạm nghĩa vụ thanh toán trong một hợp đồng khác
- LC tuần hoàn (Revolving LC): LC tự động khôi phục giá trị sau khi đã thanh toán xong một chuyến hàng, dùng cho các giao dịch mua bán lặp lại nhiều lần trong năm
Hướng dẫn chi tiết quy trình thanh toán LC
Để thực hiện cách thanh toán LC chuẩn xác, doanh nghiệp của bạn cần tuân thủ quy trình 5 bước sau đây:
#Bước 1: Ký hợp đồng thanh toán bằng LC
Hai bên ký kết Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract) và quy định rõ phương thức thanh toán là LC, kèm theo danh mục các chứng từ cần thiết.
#Bước 2: Mở LC tại ngân hàng
Người nhập khẩu đến ngân hàng của mình nộp đơn yêu cầu mở LC, ký quỹ (thường từ 10% đến 100% giá trị) hoặc dùng hạn mức tín dụng. Ngân hàng phát hành LC và gửi sang cho ngân hàng thông báo tại nước người bán.
#Bước 3: Giao hàng & lập chứng từ
Người bán nhận được thông báo LC, kiểm tra các điều khoản LC xem có thực hiện được không. Nếu ổn, người bán giao hàng và thu thập các chứng từ vận tải, bảo hiểm...
#Bước 4: Xuất trình bộ chứng từ LC
Người bán gửi bộ chứng từ LC cho ngân hàng thông báo (hoặc ngân hàng chiết khấu) để gửi về ngân hàng phát hành yêu cầu thanh toán.
#Bước 5: Kiểm tra chứng từ & thanh toán
Ngân hàng phát hành kiểm tra kỹ chứng từ trong vòng 5 ngày làm việc. Nếu kiểm tra chứng từ LC thấy hợp lệ, ngân hàng sẽ thực hiện lệnh chuyển tiền cho người bán và giao chứng từ cho người mua để họ đi nhận hàng.
Bộ chứng từ thanh toán LC bao gồm những gì?
Trong thanh toán LC quốc tế, chứng từ sẽ là vật thay thế cho hàng hóa.
Bộ chứng từ LC cơ bản
Thông thường bộ chứng từ LC sẽ bao gồm:
- Commercial Invoice (Hóa đơn thương mại)
- Bill of Lading (Vận đơn đường biển) hoặc Airway Bill (Vận đơn hàng không)
- Packing List (Phiếu đóng gói hàng hóa)
- Certificate of Origin (C/O - Giấy Chứng nhận xuất xứ hàng hóa)
- Insurance Policy (Đơn bảo hiểm hàng hóa)
- Inspection Certificate (Chứng thư kiểm định)
- Fumigation Certificate (Chứng thư hun trùng)
- Quality/Quantity Certificate (Giấy chứng nhận số lượng/chất lượng)
- …
Kiểm tra chứng từ LC
Ngân hàng thực hiện kiểm tra theo nguyên tắc "bề ngoài của chứng từ". Các thông tin như tên hàng, số lượng, trọng lượng trên Invoice phải khớp hoàn toàn với vận đơn và yêu cầu của LC.
Sai sót & từ chối thanh toán LC
Nếu có sai sót chứng từ LC (như lỗi chính tả, ngày giao hàng quá hạn, thiếu chứng từ), phía ngân hàng có quyền từ chối thanh toán bằng LC. Lúc này, người bán cần phải nhanh chóng sửa đổi chứng từ hoặc xin người mua chấp nhận sai biệt (Waiver).
Những nguyên tắc và điều kiện thanh toán LC
Nguyên tắc độc lập
Thanh toán LC hoàn toàn độc lập với Hợp đồng mua bán. Ngân hàng không quan tâm đến việc hàng hóa thực tế có tốt hay không, họ chỉ quan tâm chứng từ có đúng như LC yêu cầu hay không.
Nguyên tắc phù hợp chứng từ
Các loại chứng từ cần phải tuân thủ nghiêm ngặt những điều khoản trong thư tín dụng LC. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến việc bị treo tiền hoặc phạt phí bất hợp lệ.
Nội dung thư tín dụng LC
Một bản LC tiêu chuẩn cần phải có:
- Số hiệu, ngày mở, ngày hết hạn
- Tên các bên liên quan
- Số tiền, đơn giá
- Mô tả hàng hóa
- Lịch trình giao hàng (Latest Shipment Date)
- Danh mục chứng từ yêu cầu
Thanh toán LC trả ngay và trả chậm: Nên chọn loại nào?
Thanh toán LC trả ngay (At sight)
Người nhập khẩu phải trả tiền ngay khi ngân hàng phát hành chấp nhận bộ chứng từ hợp lệ. Đây là hình thức nhanh nhất, giúp người bán thu hồi vốn sớm.
Thanh toán LC trả chậm (Usance)
Người bán cho phép người mua trả tiền sau một khoảng thời gian (30, 60, 90 ngày,...), tính từ ngày ký phát hối phiếu hoặc ngày vận đơn. Hình thức này giúp người mua có thời gian bán hàng để lấy tiền trả ngân hàng, nhưng người bán sẽ phải chịu rủi ro về dòng vốn.
Những rủi ro & tranh chấp trong thanh toán LC
Dù được coi là an toàn nhất, nhưng rủi ro trong thanh toán LC vẫn tồn tại:
- Rủi ro chứng từ: Người bán lập bộ chứng từ không chuẩn, bị ngân hàng từ chối thanh toán
- Rủi ro gian lận: Người bán giao hàng giả, hàng kém chất lượng nhưng vẫn lập được bộ chứng từ hoàn hảo để lấy tiền
- Rủi ro ngân hàng: Ngân hàng phát hành bị phá sản hoặc quốc gia của người mua bị cấm vận tài chính
*Cách hạn chế rủi ro:
- Sử dụng LC xác nhận nếu đối tác ở quốc gia có rủi ro chính trị cao
- Yêu cầu các loại chứng nhận kiểm định từ bên thứ ba độc lập (như SGS, Intertek,...)
- Đọc kỹ các điều khoản LC trước khi tiến hành giao hàng
So sánh thanh toán LC với các phương thức khác
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
*Khi nào nên dùng LC?
Doanh nghiệp nên dùng thanh toán L/C trong xuất nhập khẩu khi:
- Lần đầu giao dịch với các đối tác mới
- Hợp đồng có giá trị cực lớn
- Mặt hàng là hàng chuyên dụng, khó bán lại cho bên thứ ba
- Quốc gia của đối tác có rủi ro chính trị hoặc kiểm soát ngoại hối chặt chẽ
Kết luận
Tổng kết lại, trên đây là những nội dung thông tin giúp bạn hiểu rõ thanh toán LC là gì? LC chính là công cụ bảo hiểm tài chính tối ưu nhất trong thương mại quốc tế. Mặc dù có chi phí cao và quy trình kiểm soát chứng từ khắt khe, nhưng LC vẫn sẽ giúp triệt tiêu rủi ro không thanh toán cho người bán và rủi ro không giao hàng cho người mua. Liên hệ ngay cho Logistics CMC nếu bạn còn chưa nắm rõ về phương thức thanh toán này.
>>> Xem thêm: Packing List là gì? Hướng dẫn chi tiết cách lập Vận đơn
Một số thắc mắc thường gặp
1. Định nghĩa thanh toán LC trong xuất nhập khẩu?
Trả lời: Đó là việc ngân hàng đứng ra bảo lãnh thanh toán cho người bán dựa trên bộ chứng từ xuất khẩu, thay vì người mua trực tiếp trả tiền trước.
2. Thanh toán bằng LC có an toàn không?
Trả lời: Có, LC là phương thức an toàn nhất hiện nay vì có sự cam kết của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, rủi ro gian lận chứng từ vẫn có thể xảy ra nếu doanh nghiệp không kiểm soát kỹ nguồn gốc hàng hóa.
3. Thanh toán LC áp dụng khi nào?
Trả lời: Áp dụng khi hai bên chưa tin tưởng nhau, hợp đồng giá trị lớn hoặc quy định của quốc gia bắt buộc phải dùng LC để quản lý ngoại hối.
4. Chi phí mở LC khoảng bao nhiêu?
Trả lời: Tùy vào ngân hàng và mức độ ký quỹ, phí mở thường dao động từ 0,1 đến 0,5% giá trị LC, cộng với các loại phí thông báo, phí tu chỉnh khác.
5. Doanh nghiệp có nên dùng thanh toán LC không?
Trả lời: Nếu bạn là người xuất khẩu đi thị trường mới, LC là lựa chọn bắt buộc để bảo vệ vốn. Nếu là người nhập khẩu, hãy dùng LC để ép người bán giao hàng đúng hạn và đúng chất lượng chứng từ.
