Dịch Vụ Vận Tải Đường Sắt Nội Địa Và Quốc Tế Năm 2026

Trong giai đoạn chi phí vận tải đường bộ đầy biến động và vận tải đường biển đôi khi gặp tình trạng tắc nghẽn, thì dịch vụ vận tải đường sắt nội địa và quốc tế lại đang nổi lên như một "ngôi sao sáng" trong ngành Logistics. Với khả năng vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn, tính ổn định cao cùng chi phí hợp lý, đường sắt là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hiện đại. Hãy cùng Logistics CMC tìm hiểu toàn diện về dịch vụ vận chuyển đường sắt, từ quy trình, thủ tục đến cách tối ưu hóa chi phí vận tải đường sắt nội địa và quốc tế cho doanh nghiệp.

Tổng quan về dịch vụ vận tải đường sắt nội địa và quốc tế

Dịch vụ vận tải đường sắt nội địa và quốc tế là gì?

Dịch vụ vận tải đường sắt là hình thức sử dụng hệ thống tàu hỏa, cơ sở hạ tầng ray và nhà ga để di chuyển hàng hóa giữa các địa điểm trong nước hoặc xuyên biên giới.

• Vận tải đường sắt nội địa: Tập trung chủ yếu vào tuyến huyết mạch vận tải đường sắt Bắc Nam, kết nối các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, và TP. Hồ Chí Minh
• Vận tải đường sắt quốc tế: Là hình thức liên vận, cho phép hàng hóa đi xuyên quốc gia (ví dụ: vận tải đường sắt Việt Nam Trung Quốc) và đi xa hơn đến các nước Trung Á hoặc Châu Âu

Vai trò của vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt trong chuỗi Logistics

Trong hệ thống Logistics đường sắt, phương thức này đóng vai trò là "xương sống" cho các luồng hàng nặng và hàng nguyên liệu. Nó giúp cân bằng tải trọng cho hệ thống giao thông quốc gia, giảm áp lực lên đường bộ và cung cấp giải pháp thay thế hiệu quả khi đường biển gặp sự cố về giá hoặc thời gian.

Những lợi ích khi sử dụng dịch vụ vận tải đường sắt

Việc lựa chọn vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt mang lại nhiều lợi ích cốt lõi cho doanh nghiệp:

• Chi phí ổn định, ít biến động: Khác với đường bộ phụ thuộc nhiều vào giá xăng dầu hay đường biển phụ thuộc vào phụ phí (Surcharge), giá vận tải đường sắt thường được giữ ổn định trong thời gian dài, giúp doanh nghiệp dễ dàng lập kế hoạch tài chính
• An toàn cao với hàng nặng, hàng số lượng lớn: Tàu hỏa ít chịu tác động của thời tiết và rủi ro tai nạn thấp hơn so với đường bộ. Đây là phương thức lý tưởng để vận chuyển hàng máy móc, thiết bị hoặc hàng công nghiệp nặng
• Giảm tải cho vận tải đường bộ: Một đoàn tàu có thể thay thế cho hàng chục chiếc xe đầu kéo, giúp giảm ùn tắc và bảo vệ hạ tầng giao thông
• Phù hợp chiến lược Logistics bền vững: Đường sắt còn là phương thức vận tải thân thiện với môi trường nhất (phát thải CO₂ thấp hơn từ 60 - 90% so với xe tải), giúp doanh nghiệp đạt được những tiêu chuẩn về "Logistics Xanh"

Xu hướng phát triển Logistics đường sắt tại Việt Nam & khu vực

Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cấp tuyến đường sắt khổ 1000mm hiện hữu và quy hoạch đường sắt tốc độ cao. Đặc biệt, sự kết nối của vận tải đường sắt quốc tế giữa Việt Nam và các tỉnh phía Nam Trung Quốc đang mở ra cơ hội giao thương cực lớn, đưa hàng nông sản Việt đi sâu vào lục địa Á - Âu.

Khi nào nên chọn vận tải đường sắt hai chiều thay cho đường bộ/biển?

Doanh nghiệp của bạn nên cân nhắc vận tải đường sắt hai chiều trong các trường hợp như sau:

• Khoảng cách vận chuyển trên 500km (đặc biệt là tuyến Bắc - Nam)
• Hàng hóa có khối lượng lớn, được đóng container ổn định
• Cần thời gian vận chuyển nhanh hơn đường biển, nhưng rẻ hơn đường bộ
• Hàng hóa không yêu cầu thời gian giao hàng "tức thì" như đường hàng không nhưng vẫn cần lịch trình cố định

Những loại hình dịch vụ vận tải đường sắt phổ biến

Vận tải đường sắt nội địa

Tâm điểm của ngành vận tải trong nước là vận chuyển đường sắt Bắc Nam trọn gói.

• Lộ trình: Từ ga Giáp Bát, ga Yên Viên (Hà Nội) đến ga Sóng Thần (Bình Dương) và ngược lại
• Đặc điểm: Phù hợp với hàng số lượng lớn, ổn định lịch trình. Các chuyến tàu hàng chuyên tuyến (tàu nhanh) hiện nay có thời gian hành trình chỉ từ 60 - 70 giờ, đáp ứng tốt nhu cầu của các doanh nghiệp sản xuất

Vận tải đường sắt quốc tế & liên vận

Đây là phân khúc đang phát triển mạnh mẽ nhờ sự hợp tác liên quốc gia.

• Vận tải đường sắt Việt Nam - Trung Quốc: Hàng hóa được vận chuyển qua các cửa khẩu đường sắt như Đồng Đăng (Lạng Sơn) hoặc Lào Cai. Từ đây, hàng hóa có thể kết nối vào mạng lưới đường sắt khổng lồ của Trung Quốc.
• Vận tải đường sắt liên vận quốc tế: Cho phép hàng hóa đi từ Việt Nam sang Trung Quốc, sau đó quá cảnh sang các nước như Kazakhstan, Nga và đến Ba Lan, Đức (Châu Âu). Đây là giải pháp "vàng" cho hàng điện tử và dệt may cần giao gấp nhưng vẫn muốn tiết kiệm chi phí so với máy bay.

Một số hình thức vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt

Tùy vào quy mô lô hàng, doanh nghiệp có thể lựa chọn:

• Vận tải container đường sắt: Sử dụng các container tiêu chuẩn 20ft hoặc 40ft. Hình thức này bảo đảm an toàn, dễ dàng bốc xếp và chuyển đổi sang xe tải ở hai đầu ga
• Vận tải hàng lẻ đường sắt (LCL): Dành cho các chủ hàng có số lượng ít, không đủ đóng một toa. Các đơn vị giao nhận hàng hóa đường sắt sẽ gom hàng của nhiều khách để tối ưu hóa không gian toa tàu
• Vận tải hàng nguyên toa / nguyên đoàn: Dành cho hàng rời số lượng cực lớn như: than đá, quặng, vật liệu xây dựng,...
• Kết hợp Logistics đường sắt với đường bộ: Đây là mô hình dịch vụ Logistics đường sắt chuyên nghiệp. Đơn vị vận tải sẽ dùng xe tải lấy hàng tại kho chủ hàng (Door), đưa ra ga và sau khi tàu đến ga đích sẽ dùng xe tải giao tận tay người nhận

Các loại hàng hóa phù hợp với vận tải đường sắt

Sự đa dạng của các loại toa tàu (toa bạt, toa lồng, toa lạnh, toa phẳng,..) cho phép vận chuyển được nhiều loại hàng khác nhau:

• Vận tải nông sản bằng đường sắt: Sử dụng toa container lạnh để vận chuyển hàng trái cây (thanh long, sầu riêng,...) từ miền Nam ra cửa khẩu phía Bắc để xuất khẩu & tiêu thụ
• Vận chuyển máy móc bằng đường sắt: Toa container Flat-rack hỗ trợ các loại máy móc siêu trường siêu trọng (OOG), máy công trình,...
• Vận tải hàng công nghiệp bằng đường sắt: Các sản phẩm như sắt thép, linh kiện điện tử, hóa chất đóng bao,...
• Vận tải hàng cồng kềnh bằng đường sắt: Những kiện hàng có kích thước lớn nhưng trọng lượng vừa phải thường được bố trí ở các toa bạt chuyên dụng để dễ bốc xếp bằng cần cẩu

Hướng dẫn quy trình vận tải đường sắt chuyên nghiệp

Tại Logistics CMC, chúng tôi áp dụng quy trình vận tải đường sắt 4 bước nghiêm ngặt sau:

#Bước 1: Tiếp nhận thông tin & tư vấn phương án vận chuyển

Khách hàng cung cấp các thông tin về: loại hàng, trọng lượng, điểm đến,... Chuyên viên của chúng tôi sẽ tư vấn xem lô hàng có phù hợp đi container hay hàng rời và chọn tuyến đi tối ưu nhất.

#Bước 2: Lập kế hoạch vận chuyển theo tuyến

Xác định lịch tàu (ETD), đặt chỗ (Booking) toa tàu và chuẩn bị phương tiện vận chuyển đường bộ ở hai đầu để thực hiện chuỗi Logistics đường sắt khép kín.

#Bước 3: Đóng hàng & giao nhận tại ga

Hàng hóa sẽ được kiểm tra, đóng gói đúng chuẩn quy định đường sắt. Nhân viên sẽ thực hiện kẹp chì (Seal) đối với hàng container và giám sát việc sắp xếp hàng lên toa.

#Bước 4: Theo dõi hành trình & bàn giao hàng

Cập nhật vị trí đoàn tàu thông qua hệ thống định vị. Khi tàu đến ga đích, thực hiện giao nhận hàng hóa đường sắt cho khách hàng theo biên bản nghiệm thu.

Một số thủ tục & bộ chứng từ vận tải đường sắt

Thủ tục vận tải đường sắt nội địa

Thủ tục đường sắt đơn giản hơn so với đường biển hay đường bộ xuyên biên giới, chủ yếu là Hợp đồng vận chuyển và Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ.

Chứng từ vận tải đường sắt cần chuẩn bị

Để quá trình lưu thông hàng hóa được suôn sẻ, doanh nghiệp cần có:

• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice)
• Danh mục hàng hóa (Packing List)
• Giấy tờ chứng minh nguồn gốc hàng hóa (nếu là hàng kinh doanh)

Vận đơn đường sắt là gì?

Vận đơn đường sắt (Railway Bill) là một trong những chứng từ quan trọng nhất. Nó vừa là biên lai nhận hàng của ngành đường sắt, vừa là bằng chứng của Hợp đồng vận chuyển. 

*Lưu ý: Vận đơn đường sắt thường không có tính lưu thông (không chuyển nhượng được bằng ký hậu) tương tự như vận đơn đường biển (Bill of Lading).

Thủ tục liên vận đường sắt quốc tế

Đối với hàng hóa đi Trung Quốc hoặc châu Âu, doanh nghiệp cần thực hiện:

• Thủ tục Hải Quan: Khai báo tờ khai xuất khẩu/nhập khẩu
• Chứng từ liên vận (SMGS): Đây là mẫu Vận đơn dành riêng cho vận tải đường sắt quốc tế giữa các nước thành viên tổ chức đường sắt (OSJD)

Chi phí vận tải hàng hóa đường sắt bao gồm những gì?

Giá vận tải đường sắt được tính như thế nào?

Thông thường, giá cước được tính dựa trên công thức kết hợp giữa trọng lượng thực tế và trọng lượng quy đổi.

Trọng lượng tính cước = max (Trọng lượng thực, Thể tích x Hệ số quy đổi)

(Hệ số quy đổi đường sắt thường là 1 m^{^3} ~ 333 kg)

Cước vận chuyển đường sắt theo loại hàng & tuyến

• Tuyến ngắn (dưới 300km): Cước phí có thể cao do chi phí bốc xếp hai đầu chiếm tỷ trọng lớn
• Tuyến dài (Bắc - Nam): Cước phí cực kỳ cạnh tranh, thường rẻ hơn đường bộ từ 15 - 25%

Chi phí vận tải đường sắt nội địa gồm những gì?

Tổng chi phí vận chuyển đường sắt thường bao gồm:

• Cước tàu (Rail Freight): Phí từ ga đến ga
• Phí bốc xếp (Handling): Tại ga đi và ga đến
• Phí vận chuyển đường bộ (Trucking): Hai đầu từ kho ra ga và ngược lại
• Phí bến bãi, lưu kho: Tại nhà ga (nếu có)

So sánh bảng chi phí đường sắt với đường bộ & đường biển

Tìm hiểu dịch vụ Logistics đường sắt trọn gói tại Logistics CMC

Logistics CMC là đơn vị cung cấp dịch vụ Logistics đường sắt chuyên nghiệp hàng đầu tại Việt Nam. Chúng tôi không chỉ đơn thuần là đơn vị vận chuyển, mà còn là đối tác chiến lược tối ưu hóa chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp của bạn:

• Năng lực vận tải mạnh mẽ: Kết nối trực tiếp với các ga trọng điểm (ga Giáp Bát, ga Sóng Thần, ga Yên Viên, ga Đồng Đăng,...)
• Dịch vụ trọn gói: Từ khâu đóng gói, lưu kho đến thủ tục liên vận đường sắt quốc tế
• Đội ngũ chuyên nghiệp: Am hiểu sâu sắc về chứng từ vận tải đường sắt và những quy định an toàn trong ngành đường sắt
• Công nghệ tiên tiến: Theo dõi trạng thái đơn hàng 24/7, báo cáo minh bạch về cước vận chuyển đường sắt

Kết luận

Dịch vụ vận tải đường sắt nội địa và quốc tế là mảnh ghép hoàn hảo cho những doanh nghiệp đang tìm kiếm sự cân bằng giữa chi phí và tốc độ. Với sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng và công nghệ như hiện nay, đường sắt chắc chắn sẽ tiếp tục khẳng định vị thế không thể thay thế trong ngành vận tải. Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần một giải pháp vận tải đường sắt Bắc Nam hoặc liên vận quốc tế hiệu quả, hãy để Logistics CMC đồng hành cùng bạn trên mọi nẻo đường ray nhé!

>>> Đọc thêm: Dịch vụ vận tải từ Trung Quốc đi Đông Nam Á (và ngược lại)

Những câu hỏi thường gặp

1. Vận tải đường sắt Bắc Nam mất bao lâu?

Trả lời: Thông thường, thời gian vận chuyển từ ga Hà Nội đến ga Sóng Thần (Bình Dương) mất từ 3 - 4 ngày, đối với tàu hàng nhanh. Nếu tính cả thời gian giao nhận tận kho (Door-to-Door), tổng thời gian khoảng 4 - 5 ngày.

2. Vận tải container đường sắt có phù hợp không?

Trả lời: Rất phù hợp. Đây là hình thức an toàn nhất để tránh va đập, mất mát, tổn thất hàng hóa. Hầu hết hàng tiêu dùng, hàng điện tử và hàng nông sản hiện nay đều được đóng container để vận chuyển đường sắt.

3. Vận tải đường sắt Việt Nam - Trung Quốc có ưu điểm gì?

Trả lời: Ưu điểm lớn nhất chính là thời gian vận chuyển nhanh hơn đường biển (chỉ khoảng 5 - 7 ngày để đến các tỉnh sâu trong khu vực nội địa Trung Quốc) và chi phí rẻ hơn nhiều so với đường bộ xuyên biên giới, đặc biệt là khi cửa khẩu đường bộ bị ùn tắc.

4. Có cần chứng từ đặc biệt khi vận tải đường sắt quốc tế không?

Trả lời: Có, bạn cần có bộ vận đơn liên vận quốc tế (SMGS) và thực hiện đầy đủ các thủ tục Hải Quan xuất nhập khẩu, tương tự như các phương thức vận tải khác.

5. Dịch vụ Logistics đường sắt trọn gói gồm những gì?

Trả lời: Quy trình làm dịch vụ vận tải đường sắt sẽ bao gồm: Lấy hàng tại kho => Vận chuyển ra ga => Bốc xếp lên tàu => Vận chuyển bằng tàu hỏa => Bốc xếp xuống ga đích => Vận chuyển bằng xe tải giao tận kho người nhận => Xử lý chứng từ và thanh toán.