DEM là gì?
Khái niệm
DEM được viết tắt của từ Demurrage. Trong ngành vận tải biển và Logistics, phí DEM là phí lưu container tại cảng (hoặc bãi) mà hãng tàu thu từ khách hàng (người xuất khẩu hoặc người nhập khẩu).
Bản chất của phí này phát sinh khi container đã được hạ bãi nhưng quá thời hạn miễn phí cho phép mà vẫn chưa được lấy ra khỏi cảng (đối với hàng nhập) hoặc chưa được đưa lên tàu (đối với hàng xuất).
Đặc điểm
- Vị trí phát sinh: Tại bãi container của cảng (CY - Container Yard)
- Đối tượng thu phí: Hãng tàu (Shipping Line)
- Đơn vị tính: Số tiền/container/ngày (phí thường tăng lũy tiến theo số ngày quá hạn)
- Free time: Mỗi hãng tàu sẽ cho khách hàng một khoảng thời gian miễn phí nhất định (thường từ 5 - 7 ngày tùy loại container và hợp đồng)
DEM phát sinh khi nào?
Phí DEM không tự nhiên xuất hiện, nó thường là kết quả của các sự cố trong chuỗi cung ứng:
- Hàng nhập khẩu: Khi tàu đã cập cảng, container đã hạ bãi nhưng chủ hàng chưa hoàn tất thủ tục Hải Quan hoặc chưa có xe kéo container về kho trong thời gian miễn phí
- Hàng xuất khẩu: Chủ hàng đã hạ container đầy xuống cảng quá sớm so với ngày tàu chạy (ETD) hoặc tàu bị delay nhưng container đã nằm chờ quá lâu vượt hạn mức Free time
Hãng tàu tính phí DEM như thế nào?
Hãng tàu tính phí dựa trên Biểu phí DEM được công bố công khai. Công thức chung thường là:
Phí DEM = (Tổng số ngày thực tế - Số ngày miễn phí) X Đơn giá theo bậc thang
*Ví dụ: Bạn có 7 ngày free DEM. Container nằm bãi 10 ngày. Bạn sẽ phải trả tiền cho 3 ngày quá hạn. Thông thường, từ ngày 1 - 3 giá sẽ rẻ hơn so với từ ngày 4 trở đi (tính lũy tiến).
Ví dụ thực tế phát sinh phí DEM
Công ty A nhập khẩu 1 container 40ft từ Thượng Hải về Cát Lái. Tàu cập cảng ngày 01/02. Hãng tàu cho 5 ngày free DEM.
- Nếu ngày 06/02, công ty A mới lấy hàng thì không phát sinh phí
- Nếu ngày 10/02, công ty A mới xong thủ tục Hải Quan để lấy hàng thì sẽ phát sinh 4 ngày DEM (từ ngày 07 đến ngày 10)
DET là gì?
Khái niệm
DET được viết tắt của từ Detention. Đây là phí lưu container tại kho riêng của khách hàng hoặc phí giữ container ngoài cảng.
Phí này phát sinh khi khách hàng mượn container của hãng tàu mang về kho để đóng hàng hoặc dỡ hàng nhưng không trả lại container rỗng về bãi/Depot đúng thời hạn quy định.
Đặc điểm
- Vị trí phát sinh: Ngoài phạm vi bãi cảng (tại kho khách hàng hoặc trên đường vận chuyển)
- Đối tượng thu phí: Hãng tàu
- Mục đích: Để hãng tàu thu hồi vỏ container sớm, phục vụ cho các booking khác
- Phí lưu container tại kho khách: Đây còn là tên gọi khác của phí DET
DET phát sinh khi nào?
- Hàng nhập: Sau khi rút hàng xong tại kho, chủ hàng chậm trễ trong việc trả vỏ container rỗng về đúng vị trí (Depot) mà hãng tàu chỉ định
- Hàng xuất: Chủ hàng mượn container rỗng về kho đóng hàng nhưng gặp sự cố (thiếu hàng, đóng hàng chậm) nên chưa thể hạ container đầy về cảng trước thời hạn quy định
Hãng tàu tính phí DET như thế nào?
Tương tự như DEM, DET cũng được tính theo phương thức lũy tiến. Tuy nhiên, lưu ý rằng phí DET cho container lạnh (RF) thường rất cao do chi phí bảo trì và giá trị thiết bị.
Thời gian sử dụng container được tính từ lúc bạn lấy container ra khỏi bãi đến lúc trả lại vỏ rỗng sạch sẽ tại cảng/depot.
Ví dụ thực tế phát sinh phí DET
Chủ hàng B mượn container rỗng để đóng hàng xuất khẩu vào sáng thứ 2. Hãng tàu cho 3 ngày free DET. Theo quy định, thứ 5 phải hạ container về cảng. Do công nhân đình công, đến thứ 7 container mới được hạ. Kết quả phát sinh 2 ngày phí DET do trả container rỗng trễ hạn.
Phân biệt DEM và DET chi tiết nhất
Nhiều người mới vào nghề thường nhầm lẫn giữa hai loại phí này vì chúng đều liên quan đến "chi phí lưu container". Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn phân biệt chính xác:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
*Lưu ý quan trọng: Bạn đừng nhầm lẫn giữa DEM/DET với Storage Charge. Storage Charge là phí lưu bãi do cảng thu (không phải hãng tàu). Đôi khi hãng tàu thu hộ cảng, nhưng bản chất đây là những loại phí khác nhau.
Kinh nghiệm hạn chế phí DEM DET trong Logistics
Việc phát sinh DEM DET là nỗi ám ảnh của các nhân viên xuất nhập khẩu. Để tối ưu hóa Local Charges, bạn có thể áp dụng các mẹo sau đây:
- Xin thêm Free time: Bạn có thể thương lượng với hãng tàu để có thời gian miễn phí dài hơn (ví dụ: xin 14 ngày Free time kết hợp DEM/DET)
- Làm thủ tục Hải Quan từ sớm: Hãy chuẩn bị bộ chứng từ chính xác và chuẩn chỉnh, tiến hành khai báo Hải Quan từ khi tàu chưa cập bến để lấy hàng ngay khi có thể
- Quản lý container rỗng chặt chẽ: Theo sát lịch trình của xe đầu kéo, bảo đảm container rỗng được trả ngay sau khi rút hàng
- Hiểu rõ Incoterms: Tùy vào điều kiện Incoterms (EXW, FOB, CIF,...) mà trách nhiệm trả phí DEM DET sẽ thuộc về người mua hay người bán. Hãy quy định rõ trong Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract)
- Sử dụng dịch vụ Forwarder uy tín: Các đơn vị Trucking, Forwarder lớn thường có thỏa thuận tốt với hãng tàu về Free time, giúp bạn giảm bớt gánh nặng chi phí
Kết luận
Hiểu rõ DEM là gì và DET là gì không chỉ là kiến thức nền tảng mà còn là kỹ năng quản trị rủi ro trong ngành vận tải biển. Phí DEM và DET có thể tăng lên tới hàng trăm, hàng ngàn USD nếu không được kiểm soát tốt. Hãy luôn chủ động trong việc kiểm soát thời gian sử dụng container và hoàn thiện chứng từ để bảo vệ lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp của bạn.
>>> Đọc thêm: Net Weight và Gross Weight là gì? Hướng dẫn cách tính
Các câu hỏi phổ biến
1. Phí DEM/DET có phải đóng thuế GTGT (VAT) không?
Trả lời: Tùy vào quy định của từng quốc gia và hãng tàu, thông thường tại Việt Nam, các khoản phí này vẫn chịu thuế VAT theo quy định về dịch vụ Logistics.
2. Tôi có thể yêu cầu miễn giảm phí DEM DET khi gặp sự cố bất khả kháng không?
Trả lời: Có thể. Nếu gặp sự cố như thiên tai, dịch bệnh hoặc lỗi hệ thống từ phía cảng, bạn nên làm đơn giải trình và xin xác nhận để hãng tàu xem xét miễn giảm một phần chi phí.
3. "Free time combined" là gì?
Trả lời: Đây là tổng thời gian miễn phí cho cả DEM và DET. Thay vì tách riêng (ví dụ 5 ngày DEM, 5 ngày DET), hãng tàu cho bạn 10 ngày tổng cộng. Bạn có thể dùng 8 ngày lưu bãi và 2 ngày lưu kho hoặc khác tùy ý.
4. Phí DEM DET có tính vào trị giá tính thuế nhập khẩu không?
Trả lời: Thông thường, phí DEM DET phát sinh sau khi hàng đã về đến cảng nhập nên không tính vào trị giá tính thuế Hải Quan, nhưng nó là chi phí hợp lý được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
